Là doanh nghiệp đầu tư nước ngoài về sản xuất ôtô có mặt đầu tiên tại VN vào năm 1995, tính đến năm 2010 này, Cty ôtô Toyota Việt Nam (TMV) chính thức bước vào tuổi 15. Mười lăm năm (chính xác hơn là mới có 14 năm hoạt động) với một doanh nghiệp là khoảng thời gian quá ngắn ngủi, song với một thương hiệu xe hơi hàng đầu thế giới, với kinh nghiệm, bản lĩnh, trí tuệ của đội ngũ lãnh đạo, công nhân viên, TMV luôn đứng ở vị trí số một trong “làng” ô tô VN. Không chỉ vậy, bằng những hành động thiết thực - TMV đang kiên trì theo đuổi một lộ trình hướng tới mục tiêu: Góp phần vào việc xây dựng một ngành công nghiệp ôtô thực sự cho VN.

Vị trí số một của “người mở đường”

Mười lăm năm (chính xác là mới 14 năm) là thời gian chứng kiến sự phát triển vượt bậc trong hoạt động sản xuất của TMV, từ chỗ chỉ sản xuất được 2 xe/ngày trong năm đầu tiên (1996), đến năm 2009 chỉ số này đã đạt con số ấn tượng 140 xe/ngày. Quy mô từ 212 xe khi nhà máy bắt đầu hoạt động đã nhảy vọt lên 30.000 xe vào năm 2009 (xin xem biểu đồ minh họa). Tăng sản lượng đồng hành với đa dạng hoá sản phẩm. Từ chỗ chỉ có 2 mẫu xe CKD là Hiace và Corrola vào năm 1996, đến năm 2009, TMV đã cung cấp cho thị trường 6 mẫu xe CKD (Camry, Corrola Altis, Vios, Innova, Fortuner và Hiace) với 17 chủng loại khác nhau.

Song con đường đi tới vinh quang không phải lúc nào cũng được trải thảm đỏ. Bản lĩnh của người đi mở đường cùng vị trí thủ quân của TMV đã được thử thách rõ nét trong năm 2009- một năm đầy thách thức với nền kinh tế toàn cầu, với nền kinh tế VN, trong đó TMV không đứng ngoài cuộc. Nhưng gian khó cũng là cơ hội thể hiện sự linh hoạt và nỗ lực của TMV. Kết quả là sản lượng sản xuất được phục hồi ngoạn mục, từ 50 xe/ngày trong tháng 4.2009 vọt lên trên 140 xe/ngày trong tháng 12.2009, nâng tổng số xe sản xuất trong năm 2009 lên 28.004 xe – một kỷ lục mới từ khi thành lập TMV đến nay. Trong năm 2009, về doanh số bán, TMV đã trao sản phẩm đến 30.109 khách hàng, chiếm 25% thị phần trong thị trường ô tô và đạt mức tăng trưởng 23% so với năm 2008, nâng tổng số xe bán cộng dồn lên tới con số trên 145.000 xe. Bên cạnh đó, với trên 515.000 lượt xe vào làm dịch vụ tại các trạm bảo dưỡng và sửa chữa, TMV cũng đạt mức tăng trưởng về dịch vụ 18%.

Vị trí đứng đầu trong làng ôtô VN còn được thể hiện ở việc đến nay TMV đã tạo ra việc làm cho hơn 1.400 nhân viên với chuyên môn và kỹ năng tay nghề cao. Ngoài ra, TMV còn tạo ra việc làm cho gần 2.100 nhân viên tại 23 đại lý, chi nhánh đại lý và trạm dịch vụ ủy quyền trên toàn quốc và gần 15.000 nhân viên làm việc tại hệ thống các nhà cung cấp. Sau 14 năm hoạt động tại VN, TMV đã đóng góp cho nền kinh tế qua việc nộp vào NSNN trên 1,2 tỉ USD.

Kiên định một lộ trình

Trong bối cảnh dư luận chưa thực sự hài lòng trước việc nhiều hãng ôtô nước ngoài tại VN chỉ đơn thuần là gia công lắp ráp thì TMV vẫn kiên trì lộ trình nâng cao tỉ lệ nội địa hoá của mình. Đâykhông chỉ là cam kết làm  ăn lâu dài và mong muốn đóng góp vào sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô VN, mà TMV còn nhằm tăng cường chính vào khả năng cạnh tranh của sản phẩm. Bởi chỉ còn vài năm nữa (2018)- khi VN mở cửa hoàn toàn cho thị trường xe nhập khẩu nếu không cắm chân vững chắc tại thị trường VN từ bây giờ chắc chắn sẽ tự tiêu diệt mình. Song nói thì dễ nhưng để làm được lại không đơn giản chút nào. Trong bối cảnh quy mô thị trường còn rất nhỏ nên khó thu hút các nhà cung cấp chính thống; công nghiệp phụ trợ trong nước hầu như chưa có, trong khi yếu tố quyết định cho việc đầu tư này là sản lượng của sản phẩm phải cao (tối thiểu 1.000 xe/tháng). Do đó TMV đã phải tự tiến hành 2 loại đầu tư song song, là đầu tư nâng cao sản lượng lắp ráp đồng thời với đầu tư cho sản xuất phụ tùng ngay tại nhà máy của mình. Cụ thể: tháng 3.2004 cùng với đầu tư nâng công suất lên 10.000 xe/năm, TMV đã đầu tư xưởng dập thân vỏ xe. Tháng 8.2008, TMV đầu tư thêm Xưởng sản xuất khung xe đầu tiên tại nhà máy với mục đích tăng cường tỉ lệ nội địa hóa cũng như nâng cao khả năng cạnh tranh cho xe Innova với công suất tối đa 21.000 khung xe/năm. Với động thái này, TMV đã nâng tỉ lệ nội địa hoá của Innova từ mức 33% trước đó lên 37% (theo phương pháp tính giá trị của ASEAN). TMV là liên doanh sản xuất ôtô đầu tiên tại VN có cả 4 công đoạn chính của quy trình sản xuất xe: Hàn, sơn, lắp ráp, dập các chi tiết thân xe. Hiện TMV vẫn đang tiếp tục nghiên cứu để sản xuất thêm nhiều chủng loại chi tiết phụ tùng ngay tại nhà máy của mình. Nhờ những nỗ lực này hiện tất cả 6 mẫu xe do TMV sản xuất đều có tỷ lệ nội địa hóa đạt trong khoảng từ 19%- 37%. TMV cũng đã có kế hoạch đầu tư 4 bước nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa của xe Innova lên 60% vào năm 2018 để cạnh tranh hiệu quả với xe nhập khẩu. Tuy nhiên, để kế hoạch này được hiện thực hóa, sự ổn định của chính sách và quy mô thị trường đóng vai trò quyết định.

Góp phần vào sự phát triển của ngành CN ôtô VN thì không chỉ quanh quẩn ở thị trường nội địa mà phải có sản phẩm xuất khẩu. TMV đã tiên phong đưa Trung tâm Xuất khẩu phụ tùng ô tô đầu tiên tại VN đi vào hoạt động từ năm 2004 nhằm xuất khẩu phụ tùng với kim ngạch bình quân 20 triệu USD/năm, nâng tổng kim ngạch xuất khẩu từ năm 2004- 2009 đạt trên 110 triệu USD. Dự kiến chỉ số này sẽ đạt 25 triệu USD trong năm 2011 và khoảng 30 triệu USD những năm tiếp theo.

Phát triển bền vững - cam kết bằng hành động

Hoạt động trong lĩnh vực tạo ra các sản phẩm trực tiếp xả chất thải ra môi trường nên TMV luôn ý thức sâu sắc về trách nhiệm đối với môi trường vì sự phát triển bền vững. TMV đã trở thành nhà sản xuất ôtô đầu tiên của VN được nhận Chứng chỉ ISO 14001 cho hệ thống quản lý môi trường tại nhà máy vào tháng 5.1999.

TMV cũng đã đầu tư hàng triệu USD xây dựng nhà máy xử lý nước thải với công suất 300m3/ ngày đêm; thực hiện việc xử lý và tiêu huỷ triệt để chất thải rắn để đạt được mục tiêu “Zero landfill” (không chôn lấp) – hoàn toàn không gây hại cho môi trường. Đặc biệt, từ năm 2008, TMV đã chủ trì tài trợ thực hiện chương trình “Hành trình Xanh –Go Green” với ý tưởng tạo một cầu nối liên kết chặt chẽ và có hệ thống giữa các hoạt động bảo vệ môi trường của TMV.

Một trong những biểu hiện cam kết sự gắn bó lâu dài của TMV tại VN là đóng góp, chia sẻ và chăm sóc cho cộng đồng với tinh thần tạo ra các giá trị thiết thực. Tiêu biểu là Quỹ Toyota VN  (được thành lập năm 2005), với số vốn ban đầu là 4 triệu USD nhằm hệ thống hóa các hoạt động đào tạo và thúc đẩy giao lưu văn hóa thường niên như: Học bổng Toyota; Toyota cùng em học an toàn giao thông (TSEP); Sáng tạo Robot VN (Robocon VN); Hỗ trợ đào tạo kỹ thuật viên Toyota; Hòa nhạc Toyota Xuyên Việt; Đêm nhạc cổ điển (Toyota Classics)… Những chương trình này đã và đang nhận được sự đánh giá cao trong cộng đồng xã hội VN.